سیاسفید

گزارش «صبح‌نو» از اولین جشنواره فیلم مستند بهشت که به موضوع زیارت امام رضا ع می‌پردازد

نمای نزدیک از «بهشت»

سال‌هاست که درباره دوری مردم از سینما صحبت می‌شود. از آمار ناامیدکننده کسانی که در طول عمرشان لااقل یک‌بار به سینما می‌روند گرفته تا جهان معنایی فیلم‌های سینمایی همه نشان از فضایی نه‌چندان مطلوب در ارتباط میان فیلم‌های سینمای ایران و مردمش می‌دهد، اما همه سینما به فیلم‌های داستانی اختصاص ندارد. ظرفیت بیانی فیلم‌های مستند از آغاز انقلاب اسلامی و خصوصاً ایام دفاع مقدس باعث شد این گونه سینمایی، صورتی کاملاً مردمی و عمومی پیدا کند. مجموعه مستند‌های روایت فتح شهید سیدمرتضی آوینی نقطه اوج ارتباط توده مردم با سینمای مستند بود.

مستندی که به‌ظاهر، ساختاری پیچیده و مبتنی‌بر تلفیق گفتارمتن‌های ادیبانه با تصاویر جبهه‌های جنگ داشت به جهت پرداختی نو از «موضوعی» که با زندگی مردم عجین شده بود توانست به محصولی پرطرفدار و محبوب تبدیل شود. از همان زمان بود که برای مستندسازان و فعالان عرصه هنر و رسانه روشن شد که فرمول توجه مردم به فیلم‌های مستند چیست. کشف این فرمول و افزایش روزافزون علاقه‌مندان به سینمای مستند باعث پدید آمدن سیلی از جشنواره‌ها شد؛ جشنواره‌هایی که بسیاری‌ از آن‌ها خیلی زود به فراموشی سپرده شدند. در این میان تنها جشنواره‌هایی توانستند به راه خود ادامه دهند که بر همان فرمول طلایی، یعنی توجه به موضوعات مربوط به زندگی مردم، تکیه کردند.

در این سال‌ها چنان که اشاره شد جشنواره‌های موضوعی با توجه به مسائل انضمامی دالانی به سوی مردمی شدن و اقبال عمومی برای خود باز کردند؛ از جشنواره‌هایی برای مسائل زنان و خانواده تا جشنواره‌هایی برای موضوعات دینی. در کنار جشنواره‌های موضوعی، از میان جشنواره‌های حرفه‌ای سینمای مستند هم آن‌هایی موفق‌تر بودند که در هر دوره به یک یا چند موضوع خاص بنا به شرایط زمانی توجهی ویژه می‌کردند. 
جشنواره‌هایی مثل «سینما حقیقت» که در چندسال اخیر با موجی از استقبال خیره‌کننده مواجه بوده است. به نحوی که پس از جشنواره فیلم فجر احتمالاً به پرمخاطب‌ترین جشنواره هنری کشور تبدیل شده است. یکی از موضوعاتی که همیشه در جشنواره با استقبال مخاطبان مواجه بوده، «زیارت» و همه مسائل وابسته به آن است. زیارت هم به‌مثابه یک مفهوم در منظومه باورهای دینی و هم به عنوان سفری که موجب تحول درونی مسافران می‌شود، در زمره جذاب‌ترین سوژه‌ها برای مستندسازان قرار داشته است. از آیین‌های وابسته به زیارت تا نمایش سلوک انفسی زائران همگی از جذابیت‌های این سوژه پرکشش و ملموس است. مهم‌ترین مقصد زیارتی ایرانیان حرم امام رضا ؟ع؟ در مشهد مقدس است. 
حرم علی‌بن موسی ؟ع؟ در مشهد قطب زیارتی کشور است و دیگر مقاصد عمده زیارتی هم عمدتاً در نسبت با آن معنا پیدا می‌کنند. از حرم حضرت معصومه؟سها؟؛ خواهر کوچکترش در قم گرفته تا حرم احمد بن موسی، برادر بزرگترش در شیراز. امام رضا ؟ع؟ در زندگی ایرانیان حضور پررنگ و انکارناشدنی دارد. اسم رضا جزو پرتکرارترین اسامی در کشور است و یکی از نقاط ارتباطی و گره‌گاهی ایران با شیعیان و حتی سایر مسلمانان منطقه حرم امام رضا ؟ع؟ است. 
بدیهی است که پرداختن به چنین سوژه پردامنه‌ای نیاز به برنامه‌ریزی مدون و حساب‌شده دارد. بخش بزرگی از جامعه مستند باتوجه به آنچه گفته شد، اکنون و پس از درک تجربه‌های موفق پرداختن به موضوعات عمومی هر روز تلاشی تازه برای نزدیک شدن به مردم می‌کند. آخرین نمونه این تلاش‌ها راه‌اندازی اولین جشنواره فیلم مستند بهشت است.

این جشنواره با حمایت مؤسسه آفرینش‌های هنری آستان قدس رضوی و ابتکار و دبیری آقای مسعود زارعیان از مستندسازان شناخته‌شده کشور تأسیس شده است. زارعیان درباره اهمیت و دلیل برگزاری این جشنواره می‌گوید: «در طول یک دهه گذشته، پیاده‌روی زائران حرم مطهر رضوی در دهه پایانی ماه صفر به‌ویژه با توجه به مراسم پیاده‌روی اربعین، شکل متفاوتی گرفته و به یکی از رویدادهای فرهنگی و مذهبی بزرگ کشور تبدیل شده است. این امر موجب اهمیت بیش از پیش مستندنگاری و بهره‌برداری فرهنگی از این اتفاق شده است. حدود چهار سال است برنامه‌های متنوعی را با محوریت مراسم پیاده‌روی دهه آخر صفر در مسیرهای منتهی به حرم مطهر رضوی در استان خراسان رضوی طراحی کرده‌ایم تا این رویداد بزرگ به بهترین شکل ممکن پوشش داده شود.» استقبال مستندسازان از آیین پیاده‌روی دهه آخر صفر و ساخت آثار متعدد باعث شکل‌گیری ایده جشنواره بهشت شده است.

معاون هنری مؤسسه آفرینش‌های هنری آستان قدس رضوی، آقای سیم‌ریز درباره این اتفاق می‌گوید: «امسال بعد از چندین سال سفارش تولید اثر هنری مانند ساخت فیلم‌های مستند، به این نتیجه رسیدیم که حجم اتفاق و میزان استقبال هنرمندان از این مراسم به حدی افزایش یافته است که می‌تواند پایه‌گذار یک جشنواره و رویداد مستقل از دیگر جشنواره‌های مذهبی باشد. در برگزاری جشنواره فیلم مستند بهشت، انتظار می‌رود نه تنها موضوع زائران پیاده حرم مطهر رضوی، بلکه تمامی موضوعات مرتبط با زیارت مورد توجه هنرمندان قرار گیرد.»جشنواره بهشت به درستی و با تشخیص جای خالی محفلی برای ترویج و حمایت از مستندهای با موضوع امام رضا ؟ع؟ به راه افتاده است.

اولین دوره این جشنواره از چهارشنبه هفتم اسفندماه تا دیشب؛ جمعه دهم اسفندماه در پردیس هویزه مشهد برگزار شد. در اولین دوره جشنواره بهشت در کنار نمایش مستندهایی از بعضی مستندسازان برجسته ایرانی همچون آقای محسن اسلام‌زاده فضای مناسب برای حضور مستندسازان جوان فراهم شد. گستره موضوعی آثار، تنوعی دلخواه و استاندارد از جامعیت را برای دوره اول برگزاری فراهم کرد؛ از حضور مستندهای پرتره از زائران یا عاشقان حضرت‌رضا؟ع؟ تا مستندهایی درباره آیین‌های زیارت، آیین‌های حرم رضوی و مردم‌شناسی زائران. در کنار نمایش فیلم‌های بخش مسابقه چند مستند هم در بخش نمایش ویژه جشنواره اکران شدند.

مستند درخشان «خاطرات خبرنگار جنگی» یکی از این مستندها بود که به خوبی میزان چندلایه بودن و تنوع موضوعات مربوط به امام رضا ؟ع؟ را نشان می‌دهد. این مستند درباره زنی است که چند دانشجوی نظامی در عراق را از حمله داعشی‌های نجات می‌دهد. صبح روز یازدهم ژوئن ۲۰۱۴، وقتی دانشجویان نظامی پایگاه اسپایکر واقع در تکریت از پادگان خارج می‌شدند، نمی‌دانستند به‌زودی قربانیان بزرگترین جنایت داعش در عراق خواهند شد. عالیه زنی از اهالی آنجا سرنوشت ۵۸نفر از این سربازان را تغییر داد. او که به عنوان شجاع‌ترین زن سال‌۲۰۱۸ معرفی شده، فداکاری خود را مدیون لطف امام رضا؟ع؟می‌داند.حضور اساتید شناخته‌شده مستند ایران در این جشنواره به عنوان داور یا مدرس کارگاه‌های جنبی نشان‌دهنده استقبال جامعه مستند از این رویداد ارزشمند فرهنگی است.

داوری این رویداد به عهده سه تن از شناخته‌شده‌ترین چهره‌های مستند ایران بود. آقای محمدعلی فارسی که از مستندسازان قدیمی است و از همکاران شهید آوینی در مجموعه روایت فتح بوده است، آقای سید سلیم غفوری، رییس شبکه مستند سیما و آقای رضا فرهمند از چهره‌های بین‌المللی مستند ایران و خالق مستندهای تحسین‌شده «زنانی با گوشواره‌های باروتی» و «شیرزاد». درنهایت جشنواره فیلم مستند بهشت شب گذشته در پردیس هویزه مشهد با معرفی و تقدیر از برگزیدگان به کار خود پایان داد. جشنواره‌ای که انتظار می‌رود با توجه به موضوع مهمی که به آن توجه کرده و روش درستی که برای پرداختن به این موضوع پیش گرفته در سال‌های آینده به یکی از مهم‌ترین جشنواره‌های موضوعی مستند در کشور تبدیل شود.

به همت موسسه آفرینش های هنری آستان قدس رضوی

نخستین جشنواره فیلم مستند« بهشت» در مشهد به کار خود پایان داد

اولین جشنواره ملی فیلم مستند « بهشت» با معرفی و تقدیر از برگزیدگان در مشهد به پایان رسید. 

به گزارش روابط عمومی سازمان آستان قدس رضوی، اولین جشنواره ملی فیلم مستند «بهشت» که به همت موسسه آفرینش های هنری آستان قدس رضوی با حضور 200 مستندساز از سراسر کشور برگزار شده بود  با معرفی و تقدیر از برگزیدگان در مشهد به پایان رسید.
این جشنواره با محوریت زیارت امام هشتم(ع) و موضوعاتی مانند حرکت زائرین پیاده به سمت مشهد در دهه آخر صفر و شوق اشتیاق عاشقان این امام همام در جای جای ایران اسلامی با محور‌هایی چون مسابقه ملی، مسابقه آثار موبایلی، مرور فیلم‌های شاخص مرتبط با زیارت حرم رضوی از گذشته تا امروز برگزار شد.
برگزیدگان جشنواره مستند بهشت
هیات داوران این جشنواره  به‌آفرین عزیزی را برای تهیه بهترین فیلم موبایلی، حسین نارمنجی را برای کارگردانی فیلم “عاشقانه ای برای یک دوست”، وحید چاووش را برای تهیه بهترین فیلم مستند با عنوان "سلام بر علی پسر موسی" و رضا اکبریان را برای ساخت بهترین فیلم کارگاهی "شفاعت" به عنوان برگزیدگان این دوره از جشنواره معرفی کرد.
در این مراسم وحید چاووش هدیه نقدی 50 میلیون ریالی خود را به شخصیت اصلی فیلمش “غلام صوفی” که یک چوپان است و هر سال برای زائران پیاده امام رضا(ع) ایستگاه صلواتی تدارک می بیند هدیه کرد.
در ادامه از  سه نفر شرکت کننده نوجوان در کارگاه چهارم این جشنواره با عنوان مستندسازی با تلفن همراه که ویژه کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان و با حضور 40 نوجوان علاقمند به فیلمسازی برگزار شده بود قدردانی شد.
همچنین از محمد رضا اصلانی به عنوان مستند ساز پیشکسوت، از مرتضی شعبانی به عنوان مستندساز جنگ‌های عراق، سوریه، لبنان و از مهدی خالقی و محسن اسلام زاده به عنوان مستندسازهای جبهه انقلاب اسلامی تقدیر شد.

جشنواره مستند بهشت با توسعه فرهنگ رضوی برگزار شد
 مدیرعامل موسسه آفرینشهای هنری آستان قدس رضوی در این مراسم گفت: این جشنواره برای نخستین بار در راستای پاسداری از میراث هنر اسلامی، توسعه فرهنگ رضوی، ترویج آموزه‌های اهل بیت(ع) و تبیین رابطه مردم با امام و اهل بیت(ع) بین زائران و مجاوران برگزار شده است.
محمد علی چمی‌گو افزود: موضوع فیلم‌های مستند این جشنواره حول محورهای قصه ها، حالات، توسلها و روایت سلوک زائران پیاده رضوی در مسیرهای بیابانی و جاده ای منتهی به حرم مطهر حضرت امام رضا(ع) و همچنین خدمتگزاران به این زائران است.
شرکت 200 اثر در جشنواره مستند بهشت
مسعود زارعیان، دبیر این جشنواره نیز در این مراسم گفت: نخستین دوره جشنواره فیلم مستند بهشت در قالب بخش‌های مسابقه، خارج از مسابقه، کارگاهی و موبایلی برگزار شد که در مجموع200 اثر از سراسر کشور به دبیرخانه آن ارسال شد.
وی افزود: هیات انتخاب این جشنواره 20 فیلم را برای شرکت در بخش مسابقه، 12 فیلم را برای بخش خارج از مسابقه، 10 فیلم را برای بخش کارگاهی و تعدادی دیگر را نیز برای بخش موبایلی برگزید. همچنین در طول این جشنواره 4 کارگاه آموزشی نیز برای علاقه‌مندان  برگزار شد.
اهدای سیمرغ های محمود رضوی به حرم مطهر رضوی
دراین مراسم سید محمود رضوی کارگردان فیلم “ماجرای نیمروز” پنج سیمرغی که از جشنواره فیلم فجر دریافت کرده بود را به آستان مقدس حضرت رضا(ع) تقدیم کرد و با حکم تولیت آستان قدس رضوی به خادمی حرم مفتخر شد.
وی نیز اهدای این جوایز را به موزه حرم مطهر رضوی مایه افتخار خود دانست و ابراز کرد: این درخواست را دو سال پیش مطرح کرده بودم و امشب شرایط آن فراهم شد تا این سیمرغ‌های بلورین در آیین پایانی جشنواره فیلم مستند بهشت اهدا شود.
تهیه‌کننده فیلم «ماجرای نیم‌روز» با بیان اینکه عِرق زادگاهش را دارد، افزود: اهالی سینما در موزه آستان قدس رضوی اثری ندارند، بنابراین علاقه بسیاری داشتم که شروع‌کننده این مسیر باشم. البته نگهداری جوایزی متعلق به سینمای کشور در گوشه‌ای از حرم مطهر امام هشتم(ع) مایه افتخار است.
 

جشنواره مستند بهشت مجالی برای عرض اردات هنرمندان به ساحت امام هشتم(ع) و دوستداران ایشان
رئیس سازمان فرهنگی آستان قدس رضوی در این مراسم بیان کرد: نخستین جشنواره فیلم مستند بهشت مجالی شد تا همه هنرمندان پرچم امام رضایی خود را از سراسر کشور برای روایتگری و تصویرگری دل‌های عاشقی که در جای‌جای ایران اسلامی دل در گروی حضرت رضا(ع) دارند، به کار بندند.
حجت الاسلام و المسلمین حجت گنابادی‌نژاد با اشاره به اینکه سید محمود رضوی اهل مشهد است، افزود: او چهره آشنای عرصه سینما است که هر جا به عنوان هنرمند حضور پیدا کرده است،  عطر و هویت مشهدی‌اش محفوظ بوده است.
وی ادامه داد: آثار ارزشی سید محمود رضوی که ارزش‌های انقلاب اسلامی را به تصویر کشیده علاوه بر اینکه آثار هنری فاخری بوده است، یک روایتگری و حقیقت‌گری بود که از حقایق تاریخ انقلاب اسلامی پرده‌برداری کرد و توانست نسل جوان را با بسیاری از واقعیت‌های تاریخ انقلاب آشنا کند.
رئیس سازمان فرهنگی آستان قدس رضوی گفت: به پاس تلاش‌ها، خدمات و همچنین درخواست سید محمود رضوی، از طرف تولیت آستان قدس رضوی موافقت شد تا این هنرمند به کسوت خادمان بارگاه مطهر حضرت رضا(ع) درآید.
جشنواره مستند بهشت باید مستمر برگزار شود
محمد رضا هنرمند، که به عنوان یکی از داوران جشنواره در این مراسم حضور داشت، نیز بیان کرد: استمرار این جشنواره باعث مطرح شدن رفتارهای انسانی  شده و می تواند زمینه ساز حرکت به سوی فیلمسازی جهانی و گفتگو به زبانی شود که همه انسان‌ها با هر زبانی متوجه آن می‌شوند.
وی با بیان اینکه در مورد فیلم و اتفاقات فرهنگی باید با برنامه ریزی پیش برویم، افزود: در هر جشنواره ای سه مسئله حائز اهمیت است اول مدیریت  دوم استمرار و سوم حمایت مالی. این جشنواره نیز اگر استمرار داشته باشد و بلافاصله پس از اختتامیه دوره اول، فراخوان دوره بعد اعلام و از آن حمایت مالی شود، آن زمان می توان اختلاف سطح جشنواره امسال و سال بعد را به وضوح دید.
این هنرمند مطرح کشور در پایان یادآور شد: امیدوارم این جشنواره سال آینده و سال‌های آتی نیز برگزار شده و بتواند تاثیر جدی بر اعتقادات و رفتار مردم ایران و جهان داشته باشد.
 

ضرورت توجه به نسل نوپای انقلاب
مدیر کل کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان خراسان رضوی در این مراسم گفت: کارگاه آموزشی در بطن برگزاری جشنواره فیلم مستند بهشت با همکاری مؤسسه آفرینش‌های هنری آستان قدس رضوی و حضور مسعود زارعیان ویژه نوجوانان علاقه‌مند در حوزه فیلم‌سازی برپا شد که در گام نخست شاهد اتفاقات خوبی بودیم.
ابراهیم زره‌ساز با بیان اینکه این کارگاه به‌صورت «مهرواره» برگزار شد، افزود: حدود 40 کارگردان نوجوان در این کارگاه فیلم‌سازی شرکت کرده و حائز رتبه شدند که از تمامی آن‌ها با اعطای هدایایی تقدیر شد. در این مراسم نیز به‌صورت نمادین از سه نوجوان حاضر در کارگاه تجلیل می‌شود.
وی ادامه داد: ایجاد فضای بازیابی هویت دینی، هویت رضوی، هویت انقلابی و هویت ملی نسل نوپای انقلاب در آغاز دهه پنجم انقلاب اسلامی مد نظر خواهد بود که در این بین ابزاری بالاتر از هنر و هنر هفتم نیست. امیدوارم با همکاری نهادهای فرهنگی کشور شاهد شکوفایی این نسل باشیم.
 

بهره‌گیری از خلاقیت برای تجلی حقیقت
مستندساز پیش‌کسوت کشور نیز با بیان اینکه حقیقت مانند منشوری بی‌نهایت است، ابراز کرد: هر فردی می‌تواند بخشی از این منشور را کشف کند و این کشف است که می‌تواند سینما را که پرچم ملت‌ها است پرچم ایران کند.
محمدرضا اصلانی با تأکید بر اینکه امیدوار است این جشنواره بتواند سبک و راه جدیدی را برای سینمای ایران رقم زند، در توصیه به جوانان مستندساز گفت: خلاقیت را به عنوان ابزاری که می‌تواند حقیقت را متجلی کند در نظر بگیرید.
تجلیل از محمدرضا اصلانی این مستندساز پیش‌کسوت کشور و محمدمهدی خالقی و محسن اسلام‌زاده مستندسازان جبهه انقلاب اسلامی، از دیگر برنامه‌های اختتامیه جشنواره فیلم مستند بهشت به شمار می‌رود.
همچنین در این مراسم از مرتضی شعبانی مستندساز جبهه مقاومت با حضور خانواده شهید علی شارژی تقدیر شد. مرتضی شعبانی نیز جایزه خود را به پدر این شهید مدافع حرم تقدیم کرد.
کلیپ فعالیت‌های دبیرخانه جشنواره و مراحل مختلف برگزاری آن؛ از کارگاه‌ها تا نمایش فیلم‌ها و تعدادی نماهنگ و فیلم مستند با رنگ و بوی زیارت حرم مطهر رضوی نیز در این مراسم پخش شد.
در پایان این مراسم فیلم “ماجرای نیمروز 2 “ یا “رد خون” برای حضار در سالن به نمایش درآمد. 

آیین اختتامیه نخستین جشنواره فیلم مستند "بهشت" با معرفی فیلم های برگزیده این جشنواره در پردیس سینمایی هویزه برگزار شد. همچنین در این مراسم سید محمود رضوی تهیه کننده سینما جوایز سینمایی خود را به موزه آستان قدس رضوی اهدا کرد.

۱۳۹۷/۱۲/۱۱ - ۰۶:۴۵